Motosiklette Vites Küçültme: Ara Gaz Nasıl Verilir, Arka Teker Neden Kilitlenir?

“Vitesli motosiklet nasıl sürülür” videoma en çok gelen sorulardan biri şuydu: Vites düşürürken motor neden sarsılıyor, arka teker neden kilitleniyor? O videoyu çok uzatmamak için vites küçültmenin detaylarına girmemiştim. Bu yazıda ve yukarıdaki videoda konuyu devir saatini de göstererek anlatıyorum.

Vites düşürürken aslında ne oluyor?

Debriyaja sıktığın an motorla arka teker arasındaki bağlantı kesilir. Vitesi düşürmek için gazı da kapattığından motor devri hızla rölantiye, yani 1000 devir civarına iner.

Oysa düşürdüğün vites, o anki hızında motorun daha yüksek bir devirde dönmesini ister. Debriyajı bıraktığında bu fark bir anda kapanmaya çalışır: motor bağırır, devir ibresi yukarı fırlar ve arka teker sanki fren yapıyormuş gibi yavaşlar. Buna ben “yığılma” diyorum.

Arka teker neden kilitlenir?

Fark ne kadar büyükse etki de o kadar sert olur. Özellikle “tak tak” diye iki vitesi birden düşürürsen arka lastik bir anda frenlenir, kilitlenebilir ve sağa sola kayarak dengeni bozabilir. Kısacası motor drift yapıyormuş gibi davranır. Ben bunu yaşadım, siz yaşamayın.

Bu durum özellikle 125, 150, 250, 300 cc gibi kaydırmalı debriyajı (slipper clutch) olmayan motorlarda daha çok hissedilir.

Kaydırmalı debriyaj ne işe yarar?

Kaydırmalı debriyaj, vites düşürürken arka tekerden motora gelen ani yük arttığında debriyajın kontrollü şekilde kaymasına izin verir. Böylece arka tekerin kilitlenme eğilimi büyük ölçüde azalır. Videoda kullandığım Kawasaki Versys 1000’de bu teknoloji var, o yüzden yığılma çok belirgin görünmüyor. Ama teknik her motorda aynı.

Çözüm: küçük bir ara gaz

Ara gaz deyince çoğu kişinin aklına “vuuut” diye gaz patlatmak geliyor. Olay o değil. Yapman gereken, debriyaj sıkılıyken ve motorla teker arasındaki bağlantı kesikken kısa ve küçük bir ara gaz vererek devrin rölantiye düşmesini engellemek. Böylece motoru, düşeceğin vitesin istediği devire önceden hazırlamış olursun.

Adım adım vites küçültme

1. Önce aynalardan arkanı kontrol et.
2. Gazı kapat ve debriyajı sık.
3. Debriyaj sıkılıyken bileğini kısa ve küçük bir şekilde çevirerek ara gaz ver.
4. Aynı anda vitesi bir kademe düşür.
5. Debriyajı yumuşak bir şekilde bırak.
6. Bir vites daha düşmen gerekiyorsa aynı adımları tekrarla. Birden fazla vitesi tek hamlede atlamak yerine kademe kademe in.

Devir saatinde ne görmelisin?

Videoda devir saatini de gösteriyorum. 6. viteste yaklaşık 4000 devirde gidiyorum. Debriyajı sıktığım anda devir 1000’e düşüyor. Ara gaz vermeden vitesi düşürüp debriyajı bıraktığımda ibre bir anda tekrar 4000’lere fırlıyor. İşte o sıçrama, arka tekerde hissettiğin sarsıntının ta kendisi.

Ara gaz verdiğimde ise devir, ben debriyajı bırakmadan yükselmiş oluyor. Bıraktığımda motor sarsılmadan yeni vitese geçiyor.

Kısaca

• Vites düşürürken yaşanan sarsıntının sebebi, motor devriyle tekerin hızı arasındaki farktır.
• Bu farkı debriyaj sıkılıyken verilen küçük bir ara gazla kapatırsın.
• Kaydırmalı debriyajı olmayan küçük hacimli motorlarda bu teknik daha da önemlidir.
• İlk denemelerini trafiksiz, güvenli bir alanda yap.

Dengeyi korumak güvenli sürüşün en önemli parçalarından biri. Vitesli motora yeni başlıyorsan Vitesli Motosiklet Nasıl Sürülür ve Motosiklet Debriyaj Nasıl Kullanılır yazılarıma da göz at. Anlamadığın bir nokta olursa YouTube’da yorum olarak yaz, gerekirse bir video daha çekeriz.